Nghe là kỹ năng dễ đạt điểm cao trong bài thi IELTS. Tại sao? Vì cách luyện tập chỉ đơn giản là nghe càng nhiều càng tốt. Nghe mọi lúc mọi nơi có thể. Nghe mỗi ngày.

Nhưng nghe nhiều không có nghĩa là một ngày bắt buộc phải nghe hàng tiếng đồng hồ. Đơn giản là ai cũng quá bận, từ học sinh cho tới người đi làm. Nghe nhiều ở đây nói đúng hơn là nghe thường xuyên. Mỗi ngày nghe 6 phút thôi là mỗi năm nghe được hơn 36 tiếng. Hãy nhớ lại xem tháng vừa rồi bạn nghe được bao nhiêu?

Bill Gates nói: Người ta thường đánh giá quá cao những gì họ có thể làm trong một năm và đánh giá quá thấp những gì họ có thể làm trong mười năm. Người luyện thi IELTS thường mắc sai lầm tương tự: Những ngày đầu, với động lực cao chót vót, họ luyện lấy luyện để. Nhưng sau chừng nửa tháng không có kết quả rõ rệt, họ bỏ cuộc. Nghe ít, nhưng đều. Như vậy mới duy trì được.

Ba loại luyện nghe

Nghe tập trung: gắng hiểu ít nhất 90% bài nghe, nghe cho bằng được từng câu chữ (có thể dùng transcript để hỗ trợ)

Nghe chép chính tả: nghe và chép lại những gì nghe được, rồi so sánh với transcript (nếu không có transcript, có thể nhờ người khác hỗ trợ)

Nghe thụ động: nghe trong lúc làm những việc không đòi hỏi tập trung như rửa chén, lau nhà. Nghe tập trung và nghe chép chính tả là hai cách nghe hiệu quả, tuy nhiên cũng sẽ căng não hơn so với việc chỉ nghe qua loa (Đừng sợ: chính cái sự “căng não” đó mới là học tử tế). Cách cân bằng là dùng xen kẽ các phương pháp trên; nhưng nghe tập trung vẫn nên được ưu tiên.

Ảnh chụp màn hình từ Facebook

Nghe sâu

Nghe đi nghe lại, chứ đừng vội nhảy bài. Với một bài, nên đặt mục tiêu hiểu hết toàn bộ nội dung mà không cần phụ thuộc vào transcript. Vì vậy nên chọn bài nghe nào có nội dung mà bạn thích, hoặc nghe cùng lúc khoảng 3 nội dung khác nhau cho đỡ chán.

Thời đại học, tôi in hai bài nói của Steve Jobs (ở đại học Stanford năm 2005) và Barack Obama (diễn văn chiến thắng năm 2008). Ngày nào đi học cũng mang theo, vừa đạp xe vừa nghe. Nghe đi nghe lại suốt cả năm học. Ngày ấy tôi dùng chiếc Sony Walkman NWZ-B152F. Tôi vẫn cho rằng nó hay hơn smartphone, vì nó không gây mất tập trung.

Sony Walkman NWZ-B152F

Tài liệu luyện nghe tốt

Tài liệu nào mà bạn có thể hiểu được tầm 70-80% thì có thể xem là tài liệu tốt. Hiện giờ trên mạng không thiếu tài liệu nghe miễn phí phù hợp với cấp độ (có thể thử những từ khoá như “free english listening for beginner”).

Nếu có chút đam mê, có thể dùng tài liệu khó hơn, thậm chí là những chương trình podcast dành cho người bản xứ như Freakonomics Radio hay The Tim Ferriss Show (hai podcast này đều có transcript).

Tài liệu luyện nghe cực tốt cho mọi đối tượng (đặc biệt là những bạn cần thi IELTS) theo tôi là BBC 6 Minute English. Lý do:

  • Giọng Anh: bài thi IELTS có nhiều giọng như Anh, Mỹ, Úc, New Zealand, nhưng đa số vẫn là giọng Anh chuẩn (standard British)
  • Trò chuyện giữa hai người: ngôn ngữ tự nhiên hơn (dù có kịch bản)
  • Mở đầu buổi nói chuyện là một câu trắc nghiệm về chủ đề liên quan: những kiến thức góp nhặt được có thể bổ trợ cho phần thi nói
  • Các từ vựng trọng tâm được giải thích ngay trong câu thoại (một cách khá tự nhiên)
  • Xen vào mỗi bài là một đoạn thu âm thực tế từ các kênh khác của BBC: bạn được nghe tiếng Anh thật
  • Có transcript đẹp mắt

Bí quyết luyện nghe

Có cái gọi là “quy tắc 20 giây”: nếu việc gì mất hơn 20 giây để khởi động thì ta thường né tránh việc đó. Do đó, nên in transcript ra để luôn mang theo người, và file nghe phải luôn sẵn sàng trên các thiết bị. Nếu không, mở app Facebook vẫn nhanh hơn so với việc lọ mọ tìm mở file pdf và file mp3. Tất nhiên ngón tay kia sẽ chọn Facebook.

Và dĩ nhiên, đừng quên hệ thống ôn tập giãn cách. Với Anki, bạn sẽ nhớ những gì mình nghe, rồi lại nghe những gì mình nhớ. Không giỏi hơn sao được.